Beethoven reconstructies van Cees Nieuwenhuizen

Erlkönig | Lied voor zang en piano

Gebaseerd op schetsen van Ludwig van Beethoven (WoO 131)

Voltooid door Cees Nieuwenhuizen (Opus 52)

Beethoven heeft veel teksten van Goethe op muziek gezet. In 1792, toen hij 22 jaar oud was, schreef Beethoven een lied gebaseerd op een gedicht van Goethe: Erlkönig. Het bleef echter onvoltooid. Dit had waarschijnlijk te maken met het feit dat de componist het op dat moment erg druk had met het schrijven van  dansen voor orkest. Deze werden uitgevoerd in de Hofburg Redoutensaal in Wenen. In 1822 hadden Beethoven en zijn broer plannen om zijn vroege, niet-gepubliceerde werken uit te geven. In deze jaren was hij redacteur en voltooide inderdaad een aantal vroege schetsen. Was het omdat hij stierf in maart 1827 dat hij Erlkönig nooit zou voltooien? We zullen het nooit weten, het lied bleef een schets.

Veel liederen van Beethoven zijn samengesteld in een vorm die we ook in Erlkönig terug vinden. Het lied Adelaide (opus 46) is qua vorm bijvoorbeeld goed vergelijkbaar met Erlkönig. Het is dan ook zeer waarschijnlijk dat Beethoven Erlkönig zou hebben geschreven op dezelfde wijze als zijn andere liederen.

Beethoven onderbreekt zowel de tekst als de melodie vaak. In totaal hebben we toch net genoeg materiaal om een redelijk totaalbeeld van de (doorgecomponeerde) compositie te krijgen. We weten dat het stuk zou beginnen met een groot intro dat tevens worden gebruikt aan het eind van het nummer. Op sommige plaatsen moest de ontbrekende Goethe tekst en de vocale melodie worden ingevuld, ten eerste om tot een complete en uitvoerbare compositie te komen en ten tweede om de volledige tekst te gebruiken. Op andere plaatsen moesten de ontbrekende piano partijen worden ingevuld. De gehele pianopartij van het slot is geschreven door de componist zelf.